Tiểu sử cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của nhà thơ Hàn Mặc Tử - Nước Non Bình Định

Tin nổi bật

Non nước Bình Định xin giới thiệu tới các bạn bài viết về tiểu sử cuộc đời sự nghiệp của nhà thơ Hàn Mạc Tử để mọi người hiểu rõ và cuộc đời và các tác phẩm nổi tiếng của ông.

nhà thơ hàn mạc tử

Hàn Mặc Tử hay Hàn Mạc Tử (tên thật là Nguyễn Trọng Trí, sinh 22 tháng 9 năm 1912 – mất 11 tháng 11 năm 1940) là nhà thơ nổi tiếng, khởi đầu cho dòng thơ lãng mạn hiện đại Việt Nam, là người khởi xướng ra Trường thơ Loạn.

Hàn Mặc Tử cùng với Quách Tấn, Yến Lan, Chế Lan Viên được người đương thời ở Bình Định gọi là Bàn thành tứ hữu, nghĩa là Bốn người bạn ở thành Đồ Bàn.

Tiểu sử nhà thơ Hàn Mặc Tử

Hàn Mặc Tử tên thật là Nguyễn Trọng Trí, sinh ở làng Lệ Mỹ, Đồng Hới, Quảng Bình; lớn lên ở Quy Nhơn, tỉnh Bình Định trong gia đình theo đạo Công giáo, ông được rửa tội tại Nhà thờ Tam Tòa với tên thánh là Phanxicô. Tổ tiên Hàn Mặc Tử gốc họ Phạm ở Thanh Hóa. Ông cố là Phạm Chương vì liên quan đến quốc sự, gia đình bị truy nã, nên người con trai là Phạm Bồi phải di chuyển vào Thừa Thiên – Huế đổi họ Nguyễn theo mẫu tánh. Sinh ra ông Nguyễn Văn Toản lấy vợ là Nguyễn Thị Duy (con cụ Nguyễn Long, ngự y có danh thời vua Tự Đức), sinh hạ được 8 người con:

1. Nguyễn Bá Nhân (tức nhà thơ Mộng Châu) cũng là người dìu dắt Hàn Mặc Tử trên con đường thơ văn

2. Nguyễn Thị Như Lễ

3. Nguyễn Thị Như Nghĩa

4. Nguyễn Trọng Trí

5. Nguyễn Bá Tín (người dời mộ Hàn Mặc Tử từ Quy Hòa về Ghềnh Ráng vào ngày 13 tháng 2 năm 1959).

6. Nguyễn Bá Hiếu

7. Nguyễn Văn Hiền

8. Nguyễn Văn Thảo

Hàn Mặc Tử mang vóc mình ốm yếu, tính tình hiền từ, giản dị, hiếu học và thích giao du bè bạn trong lĩnh vực văn thơ. Do cha ông là Nguyễn Văn Toản làm thông ngôn, ký lục nên thường di chuyển nhiều nơi, nhiều nhiệm sở, nên Hàn Mặc Tử cũng đã theo học ở nhiều trường khác nhau như Sa Kỳ (1920), Quy Nhơn, Bồng Sơn (1921–1923), Pellerin Huế (1926).

Hàn Mạc Tử, Lệ Thanh, Phong Trần là các bút danh khác của ông. Ông có tài năng làm thơ từ rất sớm khi mới 16 tuổi. Ông đã từng gặp gỡ Phan Bội Châu và chịu ảnh hưởng khá lớn của chí sĩ này. Ông được Phan Bội Châu giới thiệu bài thơ Thức khuya của mình lên một tờ báo. Sau này, ông nhận một suất học bổng đi Pháp nhưng vì quá thân với Phan Bội Châu nên đành đình lại. Ông quyết định vào Sài Gòn lập nghiệp, năm ông 21 tuổi; lúc đầu làm ở Sở Đạc Điền.

Đến Sài Gòn, ông làm phóng viên phụ trách trang thơ cho tờ báo Công luận. Khi ấy, Mộng Cầm ở Phan Thiết cũng làm thơ và hay gửi lên báo. Hai người bắt đầu trao đổi thư từ với nhau, và ông quyết định ra Phan Thiết gặp Mộng Cầm. Một tình yêu lãng mạn, nên thơ nảy nở giữa hai người.

Theo gia đình Hàn Mặc Tử, thì vào khoảng đầu năm 1935, họ đã phát hiện những dấu hiệu của bệnh phong trên cơ thể ông. Tuy nhiên, ông cũng không quan tâm vì cho rằng nó là một chứng phong ngứa gì đó không đáng kể. Cho đến năm 1936, khi ông được xuất bản tập “Gái quê”, rồi đi Huế, Sài Gòn, Quảng Ngãi, vào Sài Gòn lần thứ hai, được bà Bút Trà cho biết đã lo xong giấy phép cho tờ Phụ nữ tân văn, quyết định mời Hàn Mặc Tử làm chủ bút, bấy giờ ông mới nghĩ đến bệnh tật của mình. Nhưng ý ông là muốn chữa cho dứt hẳn một loại bệnh thuộc loại “phong ngứa” gì đấy, để yên tâm vào Sài Gòn làm báo chứ không ngờ đến một căn bệnh nan y. Năm 1938 – 1939, Hàn Mặc Tử đau đớn dữ dội. Tuy nhiên, ở bên ngoài thì không ai nghe ông rên rỉ than khóc. Ông chỉ gào thét ở trong thơ mà thôi. Trước ngày Hàn Mặc Tử vào trại phong Quy Hòa, Nguyễn Bá Tín, em ruột của nhà thơ cho biết tình trạng bệnh tật của anh mình như sau: Da anh đã khô cứng, nhưng hơi nhăn ở bàn tay, vì phải vận dụng sức khỏe để kéo các ngón khi cầm muỗng ăn cơm. Bởi vậy, trông như mang chiếc “găng” tay bằng da thô. Toàn thân khô cứng.

Ông Nguyễn Bá Tín, trong một chuyến thăm Bệnh viện Quy Hòa, có đến thăm bác sĩ Gour Vile – Giám đốc Bệnh viện Quy Nhơn. Bác sĩ nói rằng: Bệnh cùi rất khó phân biệt. Giới y học (thời đó) chưa biết rõ lắm. Tuy triệu chứng giống nhau, nhưng lại có nhiều thứ. Ông bác sĩ quả quyết bệnh cùi không thể lây dễ dàng được. Nhiều thông tin cho rằng, một hôm Hàn Mặc Tử đi dạo với bà Mộng Cầm ở lầu Ông Hoàng (Phan Thiết), qua một cái nghĩa địa có một ngôi mộ mới an táng thì gặp mưa. Bỗng ông phát hiện ra từng đốm đỏ bay lên từ ngôi mộ. Sau đó ông về nhà nghỉ, để rồi sớm mai ông phát hiện ra mình như vậy. Đó là căn bệnh do trực khuẩn Hansen gây nên.

Thời đó, vì thành kiến sai lầm rằng đây là căn bệnh truyền nhiễm nên bệnh nhân thường bị hắt hủi, cách ly, xa lánh, thậm chí bị ngược đãi. Hàn Mặc Tử cũng không là ngoại lệ. Lúc này, gia đình ông phải đối phó với chính quyền địa phương vì họ đã hay tin ông mắc căn bệnh truyền nhiễm, đòi đưa ông cách ly với mọi người. Sau đó gia đình phải đưa ông trốn tránh nhiều nơi, xét về mặt hiệu quả chữa trị là phản khoa học vì lẽ ra phải sớm đưa ông vào nơi có đầy đủ điều kiện chữa trị nhất lúc bấy giờ là Bệnh viện phong Quy Hòa.. Trong câu chuyện với người em của thi sĩ Hàn Mặc Tử, bác sĩ Gour Vile cũng nói rằng kinh nghiệm từ các trại cùi, không có bệnh nhân nào chỉ đau có từng ấy năm mà chết được. Ông trách gia đình Hàn Mặc Tử không đưa nhà thơ đi trại phong sớm. Bác sĩ cho rằng, Hàn Mặc Tử qua đời do nội tạng hư hỏng quá nhanh vì uống quá nhiều thuốc tạp nham của lang băm trước khi nhập viện phong Quy Hòa.

Ông bỏ tất cả quay về Quy Nhơn vào nhà thương Quy Hòa (20 tháng 9 năm 1940) mang số bệnh nhân 1.134 và từ trần vào lúc 5 giờ 45 phút rạng sáng 11 tháng 11 năm 1940 tại đây vì chứng bệnh kiết lỵ, khi mới bước sang tuổi 28.

Cuộc đời Hàn Mặc Tử có duyên với 4 chữ Bình: sinh tại Quảng Bình, làm báo Tân Bình, có người yêu ở Bình Thuận và mất tại Bình Định. Ông được biết đến với nhiều mối tình, với nhiều người phụ nữ khác nhau, đã để lại nhiều dấu ấn trong văn thơ của ông – có những người ông đã gặp, có những người ông chỉ giao tiếp qua thư từ, và có người ông chỉ biết tên như Hoàng Cúc, Mai Đình, Mộng Cầm, Thương Thương, Ngọc Sương, Thanh Huy, Mỹ Thiện.

Bút danh Hàn MặcTử

Nguyễn Trọng Trí làm thơ từ năm 16 tuổi lấy hiệu là Phong Trần rồi Lệ Thanh. Đến năm 1936, khi chủ trương ra phụ trương báo Saigon mới đổi hiệu là Hàn Mạc Tử, sau ông lại đổi thành Hàn Mặc Tử. “Hàn Mạc Tử” nghĩa là chàng trai đứng sau bức rèm lạnh lẽo, trống trải. Sau đó bạn bè gợi ý ông nên vẽ thêm Mặt Trăng khuyết vào bức rèm lạnh lẽo để lột tả cái cô đơn của con người trước thiên nhiên, vạn vật. “Mặt Trăng khuyết” đã được “đặt vào” chữ “Mạc” thành ra chữ “Mặc”. Hàn Mặc Tử có nghĩa là “chàng trai bút nghiên”.

Tác phẩm

Các sáng tác của Hàn Mặc Tử, gồm có:

– Lệ Thanh thi tập (gồm toàn bộ các bài thơ Đường luật)

– Gái Quê (1936, tập thơ duy nhất được xuất bản lúc tác giả chưa qua đời)

– Thơ Điên (hay Đau Thương, thơ gồm ba tập: 1. Hương thơm; 2. Mật đắng; 3. Máu cuồng và hồn điên-1938)

– Xuân như ý

– Thượng Thanh Khí (thơ)

– Cẩm Châu Duyên

– Duyên kỳ ngộ (kịch thơ-1939)

– Quần tiên hội (kịch thơ, viết dở dang – 1940)

– Chơi Giữa Mùa Trăng (tập thơ – văn xuôi)

Ngoài ra còn có một số bài phóng sự, tạp văn, văn tế…

Bình luận và nhận xét

Đánh giá và bình luận về tài thơ của Hàn Mặc Tử có rất nhiều, sau đây là một số đánh giá của các nhà thơ văn nổi tiếng:

– “Trước không có ai, sau không có ai, Hàn Mặc Tử như một ngôi sao chổi xoẹt qua bầu trời Việt Nam với cái đuôi chói lòa rực rỡ của mình”

– “Tôi xin hứa hẹn với các người rằng, mai sau, những cái tầm thường, mực thước kia sẽ biến tan đi, và còn lại của cái thời kỳ này, chút gì đáng kể đó là Hàn Mạc Tử.”

(Nhà thơ Chế Lan Viên)

– “Sẽ không thể giải thích được đầy đủ hiện tượng Hàn Mặc Tử nếu chỉ vận dụng thi pháp của chủ nghĩa lãng mạn và ảnh hưởng của Kinh thánh. Chúng ta cần nghiên cứu thêm lý luận của chủ nghĩa tượng trưng và chủ nghĩa siêu thực. Trong những bài thơ siêu thực của Hàn Mặc Tử, người ta không phân biệt được hư và thực, sắc và không, thế gian và xuất thế gian, cái hữu hình và cái vô hình, nội tâm và ngoại giới, chủ thể và khách thể, thế giới cảm xúc và phi cảm xúc. Mọi giác quan bị trộn lẫn, mọi lôgic bình thường trong tư duy và ngôn ngữ, trong ngữ pháp và thi pháp bị đảo lộn bất ngờ. Nhà thơ đã có những so sánh ví von, những đối chiếu kết hợp lạ kỳ, tạo nên sự độc đáo đầy kinh ngạc và kinh dị đối với người đọc.”

(Nhà phê bình văn học Phan Cự Đệ)

– “Hàn Mặc Tử có khoảng bảy bài hay, trong đó có bốn bài đạt đến độ toàn bích. Còn lại là những câu thơ thiên tài. Những câu thơ này, phi Hàn Mặc Tử, không ai có thể viết nổi. Tiếc là những câu thơ ấy lại nằm trong những bài thơ còn rất nhiều xộc xệch…”

(Nhà thơ Trần Đăng Khoa)

– “…Theo tôi thơ đời Hàn Mặc Tử sẽ còn lại nhiều. Ông là người rất có tài, đóng góp xứng đáng vào Thơ mới.”

(Nhà thơ Huy Cận)

– “…Một nguồn thơ rào rạt và lạ lùng…” và “Vườn thơ Hàn rộng không bờ không bến càng đi xa càng ớn lạnh…”
(Nhà phê bình văn học Hoài Thanh)

– Khen chê lúc khuất:

“ Một người đau khổ đến nhường ấy, lúc sống ta hờ hững bỏ quên, bây giờ mất rồi ta xúm lại kẻ chê người khen. Chê hay khen tôi đều thấy có gì bất nhẫn. ”

Mai 1941

Tuyển tập

Gái quê (1936)

– Âm thầm

– Bẽn lẽn

– Duyên muộn

– Đời phiêu lãng

– Em lấy chồng

– Gái quê

– Hái dâu

– Lòng quê

– Mất duyên

– Một đêm nói chuyện với gái quê

– Mơ

– Nắng tươi

– Nhớ chăng

– Nhớ nhung

– Nụ cười

– Quả dưa

– Sượng sùng

– Tiếng vang

– Tình quê

– Tình thu

– Tôi không muốn gặp

– Trái mùa

– Uốn


Thơ điên (sau đổi thành Đau thương, 1938)

Hương thơm

– Bắt chước

– Cao hứng

– Chuỗi cười

– Đà Lạt trăng mờ

– Đây thôn Vĩ Dạ

– Ghen

– Huyền ảo

– Lưu luyến

– Mơ hoa

– Mùa xuân chín

– Sáng trăng

– Say nắng

– Thi sĩ Chàm

– Thời gian

– Tối tân hôn

– Trăng vàng trăng ngọc


Mật đắng

– Cuối thu

– Dấu tích

– Đôi ta

– Gửi anh

– Hãy nhập hồn em

– Khói hương tan

– Muôn năm sầu thảm

– Những giọt lệ

– Sầu vạn cổ


Máu cuồng và hồn điên

– Biển hồn ta

– Chơi trên trăng

– Cô gái đồng trinh

– Cô liêu

– Hồn là ai

– Một miệng trăng

– Ngoài vũ trụ

– Ngủ với trăng

– Người ngọc

– Rướm máu

– Rượt trăng

– Sáng láng

– Say trăng

– Trăng tự tử

– Trút linh hồn

– Trường tương tư

– Ước ao

– Vớt hồn


Xuân như ý

– Anh điên

– Ave Maria

– Bến Hàn Giang

– Đêm xuân cầu nguyện

– Điềm lạ

– Em điên

– Hãy đón hồn anh

– Lang thang

– Nguồn thơm

– Nhớ thương

– Phan Thiết! Phan Thiết!

– Ra đời

– Say chết đêm nay

– Say thơ

– Ta nhớ mình xa (Một nửa trăng)

– Xuân đầu tiên


Cẩm châu duyên

– Nỗi buồn vô duyên
– Tiêu sầu

Kịch thơ

– Duyên kỳ ngộ (1939)
– Quần tiên hội (1940

Khác

– Biết anh

– Bút thần khai

– Chùa hoang

– Đi thuyền

– Em đau

– Em sắp lấy chồng

– Hồn lìa khỏi xác

– Một cõi quên

– Này đây lời ngọc song song

– Nhớ Trường Xuyên

– Nước mây

– Rụng rồi

– Say máu ngà

– Siêu thoát

– Thương

– Tự thuật


Vinh danh

Hàn Mặc Tử được biết đến là chủ soái của trường thơ loạn (Chế Lan Viên, Yến Lan, Bích Khê).

Nhiều nơi ở Việt Nam dùng tên của ông để đặt cho đường phố như:

1. Bà Rịa – Vũng Tàu (Đường Hàn Mạc Tử, phường 7, Vũng Tàu)

2. Đà Nẵng (Đường Hàn Mạc Tử, phường Thuận Phước, Hải Châu)

3. Đắk Lắk (Đường Hàn Mặc Tử, phường Tân An, Buôn Ma Thuột)

4. Huế (Đường Hàn Mạc Tử, phường Vỹ Dạ, Huế, Thừa Thiên Huế)

5. Nghệ An (Đường Hàn Mạc Tử, phường Trung Đô, Vinh)

6. Phan Thiết (con đường dẫn lên Lầu Ông Hoàng)

7. Quảng Bình (Đường Hàn Mặc Tử, phường Đồng Mỹ, Đồng Hới)

8. Thanh Hóa (Phố Hàn Mặc Tử, phường Trường Thi, Thanh Hóa)

9. Thành phố Hồ Chí Minh (Đường Hàn Mạc Tử, phường Số 12, Tân Bình và đường Hàn Mạc Tử, phường Tân Thành, Tân Phú)…

Sáng tác văn nghệ về Hàn Mặc Tử

Năm 2004, Hãng phim Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh (TFS) đã thực hiện bộ phim Hàn Mặc Tử để kỷ niệm ông.

Trần Thiện Thanh, một nhạc sĩ nổi tiếng thuộc dòng nhạc vàng và nhạc trữ tình tại miền Nam Việt Nam trước 1975, đồng thời là một người sinh trưởng tại Phan Thiết, có sáng tác một bài hát nổi tiếng nói về cuộc đời Hàn Mặc Tử. Bài hát đã được nhiều ca sĩ dòng nhạc vàng cả ở Việt Nam và hải ngoại thu âm.

Nguồn: wikipedia